Hayot siriga yana bir qadam: yapon olimlari Yerda hayot qanday paydo bo‘lganini tushunishga yaqinlashdi

Yapon olimlari koinotdagi muhim sirlarni ochishga yordam beradigan yangi kashfiyot haqida ma’lum qildi. Gaia teleskopi Quyoshga juda o‘xshash 6 594 ta yulduzni aniqladi. Tadqiqotchilarning fikricha, bu yulduzlar 4 milliard yildan ko‘proq vaqt avval galaktika markazidan ko‘chib kelgan bo‘lishi mumkin.

Tokyo City University olimlari hisoblashicha, ana shu katta “ko‘chish” hodisasi Quyosh qanday qilib hayot paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan qulay hududga kelib qolganini tushuntirishga yordam berishi mumkin.

---

“Quyosh egizaklari” nimasi bilan o‘xshash?

Topilgan yulduzlar ko‘pincha “Quyosh egizaklari” deb ataladi. Ular Quyoshga quyidagi jihatlari bilan juda o‘xshash:

• yoshi
• harorati
• kimyoviy tarkibi
• boshqa fizik xususiyatlari

Qiziq tomoni shundaki, ularning ko‘pchiligi Quyoshga juda yaqin hududlarda topilgan.

Tadqiqot mualliflaridan biri, Daisuke Taniguchi shunday deydi:

“Quyosh egizaklarining katta namunalarini o‘rganib, ularning ko‘pchiligi Quyosh bilan deyarli bir vaqtning o‘zida Milky Way bo‘ylab ko‘chganini ko‘rdik. Bu bizga Quyosh qachon va qanday qilib tug‘ilgan joyidan hozirgi nuqtaga ko‘chib kelganini tushunish uchun yangi ipuçlari beradi.”

---

Galaktika markazidan uzoqlashish qanday mumkin bo‘lgan?

Avval olimlar Quyosh galaktika markazidan minglab yorug‘lik yillari uzoqqa ko‘chib ketgan deb hisoblashgan.

Ammo Milky Way markazida “galaktik bar” deb ataladigan cho‘zilgan tuzilma bor. Bu yulduzlar va gazdan iborat struktura bo‘lib, modellar bo‘yicha u yulduzlarning juda uzoqqa ketishiga to‘sqinlik qiladi.

Endi tadqiqotchilar yangi fikrni ilgari surmoqda:
ehtimol bu bar tuzilmasi yulduzlar markazdan chiqib ketganidan keyinroq shakllangan.

---

Bu nazariya nimani anglatadi?

Agar bu ssenariy to‘g‘ri bo‘lsa, galaktik bar 4–6 milliard yil avval paydo bo‘lgan bo‘lishi kerak.

Qiziq tomoni — Sun yoshi taxminan 4,5 milliard yil bo‘lib, bu nazariya bilan juda yaxshi mos keladi.

---

Nega bu hayot uchun muhim?

Daisuke Taniguchi yana bir muhim jihatni ta’kidlaydi.

Milky Way markazida yulduzlar juda zich joylashgan. Shu sababli u yerda:

• supernovalar
• kuchli kosmik portlashlar
• boshqa energetik hodisalar

ancha tez-tez sodir bo‘ladi.

Bunday muhit esa hayot paydo bo‘lishi uchun unchalik qulay emas.

Shuning uchun Quyoshning galaktikaning tinchroq hududiga ko‘chishi Yerda hayot paydo bo‘lishida muhim rol o‘ynagan bo‘lishi mumkin.

Tadqiqotchilar shunday xulosa qilishadi:

“Agar Quyosh haqiqatan ham juda erta davrda tashqi hududlarga ko‘chib o‘tgan bo‘lsa, demak Solar System tarixining katta qismi galaktikaning ancha tinch tashqi diskida o‘tgan. Boshqacha aytganda, Quyoshning hayot uchun qulay muhitga tushib qolishi tasodif emas, balki galaktik bar shakllanishining natijasi bo‘lishi mumkin.”

---

Gaia teleskopi haqida

European Space Agencyga tegishli Gaia kosmik observatoriyasi 2013-yilda ishga tushirilgan.

Uning asosiy vazifasi:

• millionlab yulduzlarning harakatini kuzatish
• galaktikamizning aniq xaritasini tuzish

U yig‘gan ma’lumotlar yordamida olimlar Galaktikaning bir qismining uch o‘lchamli xaritasini yaratishga muvaffaq bo‘lishdi.

Missiya 2025-yil boshida yakunlangan.