Munosabatlar — bu shunchaki hissiyot emas. Bu mehnat, sabr, mas’uliyat va doimiy e’tibor. Har bir juftlik vaqti-vaqti bilan o‘z munosabatlarini baholab turishi kerak: qayerda muammo bor, qayerda o‘sish imkoniyati bor?
Quyidagi 10 ta asosiy ko‘rsatkich — juftlik uchun o‘ziga xos “chek-list”. Uni sherigingiz bilan birga ko‘rib chiqish orqali qarashlaringiz qayerda mos, qayerda farq qilishini tushunib olishingiz mumkin.
1. Jarohatlar va rivojlanish
Munosabatlarda jarohatlar — muqarrar. Qancha ehtiyotkor bo‘lmang, har kim xato qiladi. Emotsional jarohatlar ham jismoniy jarohatlar kabi iz qoldiradi. Vaqt o‘tishi bilan ular kamroq sezilishi mumkin, lekin butunlay yo‘qolmaydi. Ammo shu tajribadan munosabatni yangi bosqichga olib chiqish uchun foydalanish mumkin.
Jarohat va o‘sish o‘rtasida to‘rt xil holat bo‘lishi mumkin:
- Ko‘p jarohat va kam rivojlanish — eng yomon variant.
- Ko‘p jarohat va katta rivojlanish — biroz yaxshiroq.
- Kam jarohat va kam rivojlanish — barqaror, lekin o‘sishsiz.
- Kam jarohat va katta o‘sish — munosabat uchun eng qulay variant.
2. Chuqurlik
Munosabatlar yuzaki emas, chuqur bo‘lishi uchun bir-biringizning fikrlaringiz, hislaringiz, orzularingiz, qo‘rquvlaringiz va umidlaringizga samimiy qiziqish kerak.
Agar juftlik “biz bir-birimizni to‘liq bilamiz” deb o‘ylab, o‘rganishni to‘xtatsa, munosabatlar sevishganlar emas, balki shunchaki bir uyda yashaydigan qo‘shnilar darajasiga tushib qoladi. Faqat “oson chiqishish”ga aldanib qolmang.
3. Xatolar ustida ishlash
Eski xatolarni har gal yangi vaziyatda eslatib turish — kelajakni yo‘qqa chiqaradigan strategiya. O‘tmishdan faqat xulosa chiqarish uchun foydalanish kerak.
O‘zingizga savol bering:
- Qaysi so‘z va harakatlarimiz munosabatga zarar berdi?
- Keyingi safar nimani yaxshiroq qilishimiz mumkin?
- Biz o‘z xatomiz uchun javobgarlik olamizmi yoki aybni bir-birimizga yuklaymizmi?
- Muammoga turli yechim qidiryapmizmi yoki cheklovlar bilan kelishyapmizmi?
Agar o‘tmishdan yangi ssenariy yaratmasangiz, u kelajakni belgilaydi.
4. Barqarorlik
Noto‘g‘ri tushunish va janjallardan keyin tez o‘zini qo‘lga olish, muammoni hal qilib, yangidan boshlash qobiliyati — sog‘lom munosabat belgisi.
Eski alam va xafagarchiliklarga yopishib olish, hatto ular asosli bo‘lsa ham, oldinga qadam tashlashga to‘sqinlik qiladi.
5. Moslashuvchanlik
Bir tomonlama va doimiy takrorlanadigan reaksiyalar bilan cheklangan munosabat rivojlanmaydi. Har qanday tirik organizm kabi, sharoitga moslasha olmaydigan munosabat ham o‘smaydi.
Hayot kutilmagan muammolarga to‘la. Agar juftlik eski xulq-atvor qoliplaridan chiqolmasa va yangi tajribaga ochiq bo‘lmasa, oldinga siljish qiyin.
6. Qiyinchiliklarga tayyorgarlik
“Ideal” munosabat bo‘lmaydi. Ba’zan hammasini tashlab ketish istagi paydo bo‘lishi mumkin. Kuchli juftlik nafaqat yangi narsani o‘rganishga tayyor, balki qiyinchiliklarga yuzma-yuz qarashni biladi.
Xavfsizlikka ortiqcha yopishish rivojlanishni to‘xtatadi. Ba’zi xavflar esa birga sinovdan o‘tish va munosabatni mustahkamlash uchun zarur.
7. Qiziqish va intriga
Har kuni bir xil ssenariy — zerikish signali. Agar hayajon, ehtiros yoki o‘zaro qiziqish kamayganini sezsangiz, ularni boshqa joydan qidirish istagi paydo bo‘lishi mumkin.
Qiziqishni doim qo‘llab-quvvatlash muhim. Agar juftlik bir-biri uchun mutlaqo shaffof va bashorat qilinadigan bo‘lib qolsa, vaqt o‘tib qiziqarli bo‘lmay qoladi. “Men sen nima o‘ylayotganingni bilaman” degan fikr — bo‘lishish to‘xtaganidan darak.
8. O‘zgarishlarga ochiqlik
Bir xil ssenariy bo‘yicha davom etadigan munosabat oxir-oqibat to‘xtab qoladi. Hatto hammasi yaxshi bo‘lsa ham, shaxsiy va juftlik sifatida rivojlanish davom etishi kerak.
Agar munosabatdan tashqarida insonlar qiziqroq va jonliroq ko‘rinsa, ehtimol yo‘nalishni qayta ko‘rib chiqish vaqti kelgandir.
9. Inqirozlarni yenga olish qobiliyati
Hayot juda og‘ir bo‘lishi mumkin: kasallik, ishsizlik, qarindoshlar bilan uzilish, do‘stlarni yo‘qotish, depressiya, xavotir, alkogol yoki giyohvandlik kabi muammolar juftlikni sinovdan o‘tkazadi.
Muvaffaqiyatli munosabatlarda sheriklar resurslarini to‘g‘ri taqsimlashni va mas’uliyatni adolatli bo‘lishni biladi.
Agar qorong‘i paytlarda ham bir-biringizni sevishni o‘rganmasangiz, navbatdagi sinov munosabatni sindirishi mumkin.
10. “Bunga arziydimi?” degan hissiyot
Munosabat vaqt, energiya, pul, e’tibor va muhabbat talab qiladi. Agar bu sarmoya vaqt o‘tishi bilan o‘zini oqlamasa, ittifoq bir yoki ikki tomon uchun qadrsizlanadi.
Shuning uchun vaqti-vaqti bilan o‘ylab ko‘ring:
- Men nima beryapman?
- Nima olyapman?
- Kutganlarim real hayotga mos keladimi?
- Yaxshi tomonlarga e’tibor qaratish orqali munosabatga boshqacha qarash mumkinmi?
Munosabatlar o‘z-o‘zidan mustahkam bo‘lib qolmaydi. Ayniqsa, o‘zbek jamiyatida oila qadri baland ekan, bu chek-listni vaqti-vaqti bilan ko‘rib chiqish — ongli va sog‘lom munosabat sari muhim qadamdir.
Juda foydali maqola ekan. Ayniqsa “Jarohatlar va rivojlanish” qismi o‘ylantirib qo‘ydi — har bir xato yo sindiradi, yo o‘stiradi.
Ko‘pchilik munosabatni shunchaki oqimga tashlab qo‘yadi, lekin bu yerda aniq mezonlar berilgan. O‘zim uchun ham tekshiruv qilib ko‘rdim.
“Qiziqish va intriga” bandi juda to‘g‘ri yozilgan. Zerikish ko‘p narsaning boshlanishi bo‘lishi mumkin.
Menimcha, har bir er-xotin vaqti-vaqti bilan shu chek-listni birga o‘qib chiqishi kerak. Ochiq gaplashishning o‘zi katta qadam.
Eng kuchli joyi — “Bunga arziydimi?” degan savol. Ba’zida shu savolni berishga ham qo‘rqamiz.
Umuman olganda, maqola real hayotga yaqin yozilgan. Faqat romantika emas, mas’uliyat va ongli yondashuv haqida ham gap bor.
Muhim maqola manimcha, juda keriyli hozir