Veterinarlar uning itiga atigi bir necha oy umr qoldi, deb aytishgandi.
Ammo Paul Cunningham ismli Sydneylik tadbirkor taslim bo‘lmadi. U o‘z iti uchun shaxsiy mRNK-vaksina ishlab chiqdi. Eng qizig‘i — yechimni topishda unga ChatGPT bilan olib borgan suhbatlari katta yordam bergan.
Hammasi qanday boshlangan?
Rosi — sakkiz yoshli it bo‘lib, u staffordshir tereri va sharpey aralashmasi. Paul Cunningham uni 2019-yilda boshpanadan olib ketgan.
2024-yilda esa itning orqa oyog‘ida katta o‘smalar paydo bo‘la boshladi. Keyinchalik unga mast hujayrali saraton tashxisi qo‘yildi. Bu itlarda uchraydigan eng keng tarqalgan teri saratonlaridan biri hisoblanadi.
Shifokorlar:
- o‘smani operatsiya qilishdi
- bir necha kurs kimyoterapiya o‘tkazishdi
Ammo davolash o‘smaning o‘sishini sekinlashtirdi, xolos. Uni kichraytirishning iloji bo‘lmadi.
Veterinarlarning aytishicha, Rosi faqat bir necha oy yashashi mumkin edi.
ChatGPT bilan boshlangan yangi yo‘l
Shunda Paul Cunningham boshqa yo‘l izlashga qaror qildi.
U ChatGPT bilan turli davolash variantlarini muhokama qila boshladi. Shu suhbatlar davomida u mRNK asosidagi shaxsiy terapevtik vaksinalar haqida bilib oldi.
Bunday vaksinalar immun tizimni saraton hujayralarini tanishga va ularga qarshi kurashishga o‘rgatadi.
Shaxsiy vaksina qanday yaratiladi?
Bunday davolash usulini yaratish uchun avvalo neoantigenlar aniqlanishi kerak.
Neoantigenlar — bu saraton hujayralarida paydo bo‘ladigan noyob genetik mutatsiyalar.
Shuning uchun Rosining o‘smasidan to‘qima namunasi olindi va uning DNKsi to‘liq sekvensiya qilindi.
Keyin Paul Cunningham olingan ma’lumotlarni:
- ChatGPT
- AlphaFold algoritmi
yordamida tahlil qilib, immun tizim uchun nishon bo‘ladigan mutatsiyalarni izlashga kirishdi.
U bu jarayon haqida shunday deydi:
“Biz o‘smani oldik, DNKsini sekvensiya qildik, to‘qimani ma’lumotga aylantirdik va shu ma’lumotlar yordamida genomidagi muammoni topishga harakat qildik. Keyin esa shu asosda davolash usulini ishlab chiqdik. ChatGPT butun jarayon davomida yordam berdi.”
— Paul Cunningham, tadbirkor
Olimlar ham jarayonga qo‘shildi
Keyinchalik Paul Cunningham o‘z natijalari bilan University of New South Wales olimlariga murojaat qildi.
Páll Tordarson boshchiligidagi jamoa UNSW RNA Institute laboratoriyasida kerakli mRNK molekulalarini sintez qildi va eksperimental vaksina yaratishga yordam berdi.
Natijalar hayratlanarli bo‘ldi
Birinchi vaksina 2025-yil dekabrida yuborildi. Bir oy o‘tgach esa booster doza qilindi.
Oradan yana bir oy o‘tib, ilk natijalar ko‘rina boshladi:
- o‘smalar kichrayishni boshladi
- hozir ularning hajmi taxminan 75% ga kamaygan
Rosi yana yugura boshladi
2025-yil dekabrida Rosi deyarli harakatlana olmay qolgan edi.
Ammo davolash boshlanganidan bir necha hafta o‘tib, u yana faol bo‘la boshladi. Paul Cunningham aytishicha, bir kuni u hatto quyonni quvib, devordan ham sakrab o‘tgan.
U shunday deydi:
“Rosi mening eng yaqin do‘stim. U juda qiyin paytlarimda yonimda bo‘lgan — og‘riqli ajralish paytida, murakkab biznes bitimlarida, o‘rmon bo‘ylab sayrlarimizda. Shuning uchun unga bunday tashxis qo‘yilganida, men ham qo‘limdan kelgan hamma narsani qilishim kerakligini his qildim.”
ChatGPT bu jarayonda qanday rol o‘ynadi?
Olimlar ta’kidlashicha, vaksinaning o‘zi ilmiy laboratoriyalarda yaratilgan.
ChatGPT esa ko‘proq:
- ilmiy ma’lumotlarni izlash
- tadqiqotlarni tahlil qilish
- g‘oyalarni tekshirish
uchun vosita bo‘lib xizmat qilgan.
Ammo bu voqea sun’iy intellekt texnologiyalari shaxsiy davolash usullarini yaratishni qanchalik tezlashtirishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Bu texnologiya odamlar uchun ham ishlashi mumkin
Páll Tordarson aytishicha, shunday mRNK vaksinalari kelajakda odamlar saratonini davolash uchun ham qo‘llanilishi mumkin.
Hozirning o‘zida ham shunday preparatlar ustida Moderna kabi farmatsevtika kompaniyalari ishlamoqda.
Tadqiqot davom etmoqda
Paul Cunningham esa ishni to‘xtatgani yo‘q.
O‘smalardan biri davolashga qarshilik ko‘rsatgan. Hozir u olimlar bilan birga o‘sha o‘smaning genomini yana tahlil qilib, nima sababdan u terapiyaga chidamli ekanini aniqlashga harakat qilmoqda.
juda qiziq hikoya ekan rosti it uchun shunaqa harakat qilgani respect
chatgpt yordam bergani ham hayron qoldirdi texnologiya rostan kuchli bolib ketdi
agar osma 75 foiz kamaygan bolsa bu juda katta natija
rosi uchun shuncha mehnat qilgani korsatadi odam hayvonini ham oila azosidek koradi
balki kelajakda shunaqa vaksinalar odamlar uchun ham keng ishlatiladi
ilm va texnologiya birga ishlasa juda katta natijalar chiqishi mumkin ekan
Ajoyib, juda yaxshi bolibti