2700 yillik Misr qabri ochildi: arxeologlar bir vaqtning o‘zida 16 ta mumiyani topishdi

Arxeologlar Fivadagi taxminan 2700 yillik TT 209 qabrini tadqiq qilib, noyob dafn marosimlari saqlanib qolgan kamerani aniqlashdi. Tadqiqot natijalari bu joydan bir necha avlod davomida — XXV sulola hukmronligidan Ptolemeylar davrigacha foydalanilganini ko‘rsatdi.

Kamerada 16 ta mumiya, itning qoldiqlari hamda kamida to‘rt kishiga tegishli suyak bo‘laklaridan iborat qatlam saqlanib qolgan. Odamlar turli davrlarda dafn etilgan va har bir yangi dafn avvalgi qabrlarga moslashtirilgan.

Dastlabki dafnlar alohida amalga oshirilgan: marhumlar sarkofaglarga joylashtirilgan, ularga tumorlar va qimmatbaho buyumlar, jumladan, finikiyalik amforalar ham qo‘shib qo‘yilgan. Keyinchalik, miloddan avvalgi VII asrdan boshlab, kamera maydonidan ancha zichroq foydalanila boshlagan — jasadlar mavjud bo‘lgan bo‘sh joylarga joylashtirilgan. Ptolemeylar davrida (miloddan avvalgi IV–I asrlar) esa mumiyalar hatto vertikal holatda joylashtirilib, go‘yo bir-birining ustiga taxlangan.

Kameraning janubi-sharqiy qismidagi dafn alohida qiziqish uyg‘otdi: u yerda to‘rtta mumiya va mumiyolangan it topilgan. Ular sarkofaglarsiz joylashtirilgan bo‘lsa-da, jasadlar puxta ishlov berilgan. Bu hayvonning bevosita inson jasadlari ustiga qo‘yilgani qayd etilgan birinchi hujjatlashtirilgan holat bo‘ldi. Tadqiqotchilarning fikricha, it marhumlarga narigi dunyoga ramziy ravishda hamrohlik qilishi kerak bo‘lgan.

Arxeologlarning ta’kidlashicha, qabrning bir necha bor suv ostida qolishi, yong‘inlar va ichkariga noqonuniy kirishlar dafnlarning ketma-ketligini qayta tiklashni ancha qiyinlashtirgan. Shunga qaramay, topilmalar Qadimgi Misrda dafn marosimlari vaqt o‘tishi bilan qanday o‘zgargani haqida noyob tasavvur beradi.