Rashk — yomon tuyg‘u emas: nega uni darrov “qizil bayroq” deb hisoblamaslik kerak?

Rashk har doim ham o‘ziga ishonchsizlik belgisi emas.

Rashk ko‘pincha mutlaqo salbiy, noto‘g‘ri tuyg‘u sifatida tasvirlanadi. Go‘yoki uni his qilishga hech kimning haqqi yo‘qdek. “Rashk qilayotgan odam o‘ziga ishonmaydi, sherigini o‘ziga tegishli deb biladi”, deyishadi. Umuman olganda, rashk — munosabatlardagi “qizil bayroq”, chunki sevishgan insonlar bir-biriga ishonishi kerak.

Shunday qilib, rashk qilish go‘yoki uyatdek ko‘rinadi. U bilan kurashish kerak, aks holda “sizda nimadir noto‘g‘ri” degan xulosaga kelishadi.

Ammo aslida sizda ham, rashkning o‘zida ham hammasi joyida bo‘lishi mumkin. Bu tuyg‘uni yovuz yoki zararli narsa sifatida ko‘rishni bas qilish kerakligining bir nechta sababi bor.

Rashk — tabiiy tuyg‘u

Inson o‘z munosabatlariga xavf tug‘ilganini his qilsa yoki sevgan insonini yo‘qotishdan qo‘rqsa, rashk paydo bo‘lishi mumkin. Turli vaziyatlarda va turli darajada bo‘lsa-da, deyarli har qanday inson rashk qilishi mumkin.

Rashk ham boshqa tuyg‘ular kabi paydo bo‘lgach, uni shunchaki “o‘chirib qo‘yish”ning iloji yo‘q. Uni bostirish yoki inkor qilishga urinishingiz mumkin, ammo bu bilan tuyg‘u baribir yo‘qolib qolmaydi.

Shuning uchun o‘zingizga “Ha, men rashk qilyapman” deb tan olish va “Buni his qilishga haqqim bormi?” deb o‘ylashdan ko‘ra, “Men bu tuyg‘uni qanday namoyon qilyapman?” degan savolni berish foydaliroq.

Masalan, haqiqatan ham patologik rashk degan holat mavjud. Bunda inson deyarli hamma narsani xavf sifatida ko‘radi, sherigiga boshqa odamlar yonida nafas olishni ham “taqiqlashi”, uydan chiqishiga qarshi bo‘lishi mumkin. Buning ustiga, shubhalanish uchun umuman real sabab ham bo‘lmasligi mumkin.

Bunday vaziyatda psixolog, hatto psixiatrga murojaat qilish eng to‘g‘ri yo‘l bo‘ladi.

Agar siz umuman olganda sherigingizga ishonsangiz-u, baribir rashk qilsangiz va shu sababli o‘zingizni noqulay his qilsangiz, bu haqda gaplashib, kechinmalaringiz bilan bo‘lishish uchun sabab bo‘lishi mumkin.

Ba’zan o‘zingizning zaif tomoningizni ko‘rsatish va sherigingizdan “Hammasi joyida, munosabatlarimiz men uchun muhim” degan gaplarni eshitishning o‘ziyoq yengillik berishi mumkin.

Lekin muammo har doim ham sizda yoki ishonchsizligingizda bo‘lavermaydi. Bu esa bizni keyingi sababga olib keladi.

Rashkning sababi bo‘lishi mumkin

Tuyg‘ularimiz qandaydir voqealarga bo‘lgan munosabatimiz sifatida paydo bo‘ladi.

Rashkning sababini faqat o‘ziga past baho berish yoki ishonchsizlik bilan izohlasak, aslida rashk qilish uchun real sabab yo‘q, deb hisoblagan bo‘lamiz.

Ammo hayotda odamlar ba’zan xiyonat ham qiladi. Rashk esa inson sherigi unga xiyonat qilayotganini allaqachon sezib qolgan, lekin hali barcha dalillarni bir joyga to‘plab, 100 foiz amin bo‘la olmayotgani uchun ham paydo bo‘lishi mumkin.

Rashkni doim “yomon tuyg‘u” deb ko‘rsatish tufayli sherigidan nimanidir shubha qilayotgan odamni osonlikcha gaslayting qilish mumkin:

“Sen hammasini noto‘g‘ri tushunyapsan. Menga ishonmaysan. Har bir odamdan meni rashk qilaverma.”

Bunday manipulyatsiyaga tushib qolish oson. Natijada inson vaziyatni chuqurroq o‘rganib, shubhalari haqiqatan ham asoslimi-yo‘qmi, aniqlash o‘rniga o‘zini ayblay boshlashi mumkin.

Siz nafaqat rashk qilishga, balki g‘azablanishga ham haqlisiz.

Rashk muammolarni ko‘rsatib berishi mumkin

Agar sherigingiz sizga aniq sodiq bo‘lsa-yu, siz baribir uni rashk qilsangiz, bu haqiqatan ham o‘ziga bo‘lgan ishonch bilan bog‘liq muammolarga ishora qilishi mumkin.

Yoki balki ilgari xiyonatga duch kelgandirsiz va endi ayrim vaziyatlarga haddan tashqari keskin munosabat bildirayotgandirsiz.

Ammo rashkni yovuzlashtirishganda, gap odatda shunday tus oladi:

“Muammo senda. Shuning uchun shunchaki rashk qilishni bas qil.”

Lekin inson tuyg‘ularini bir zumda o‘chirib qo‘yadigan tugma yo‘q-ku.

O‘ziga ishonchsizlik ham, xiyonat sabab yuzaga kelgan ruhiy jarohat ham o‘z-o‘zidan muammo hisoblanadi va ular bilan shug‘ullanish, ularni hal qilish kerak.

Rashk esa ana shu muammolar mavjudligini anglashga yordam berishi mumkin.

Rashkning umuman bo‘lmasligi ham har doim yaxshi belgimas

Vaziyatga qarab har qanday inson rashk qilishi mumkin. Ammo bu hamma odamga va har qanday inson bilan munosabatda bo‘lganda sodir bo‘lavermaydi.

Agar kimdir o‘zining aynan shu sherigini umuman hech qachon hech kimdan rashk qilmasa, bu bir tomondan ishonch va o‘ziga bo‘lgan ishonch belgisi bo‘lishi mumkin.

Ammo boshqa tomondan, bu insonga munosabatlarning qanday rivojlanishi umuman qiziq emasligini ham anglatishi mumkin.

Ehtimol, bu har doim ham “biz bir-birimizni to‘liq tushunamiz” degan belgidir, deb bo‘lmaydi. Balki aksincha, his-tuyg‘ular sovib, endi har kim o‘z yo‘lidan ketadigan vaqt kelganini ko‘rsatayotgandir.